 |
| Nymphoides miniata Noppornch. & Suwanph., in Suwanphakdee, Nopporncharoenkul et Hodkinson, 2026. |
Highlights:
• A full revision of Thai Nymphoides based on morphology and cytogenetic evidence is provided.
• Cytogenetic and morphological evidence supports Nymphoides species boundaries.
• Ten Nymphoides species are described in Thailand, including five new endemic species
Abstract
A taxonomic revision of Nymphoides (Menyanthaceae) in Thailand was undertaken using cytogenetics and morphology. Specimens were collected throughout Thailand. Cytogenetic analyses were conducted on living collections. The morphological characters used in the descriptions of all taxa were measured from living specimens, which were subsequently maintained for ex-situ conservation. We provide a new generic description, a key to species, and descriptions of all species. Line drawings are provided for the five new species and color photographic illustrations are provided for all taxa. Herbarium voucher specimens were prepared and deposited in Thai herbaria. Ten species are recognized in Thailand, including five new species described in the present study for the first time, namely Nymphoides chumphonense, N. crucioides, N. miniata, N. thailandica and N. thungyaiense. Cytogenetic evidence supports the proposed species boundaries of Thai Nymphoides.
Keywords: Aquatic plants, Terrarium plants, Tropical plants, Wetland
Nymphoides chumphonense Suwanph.
Nymphoides crucioides Suwanph. & Hodk.
Nymphoides miniata Noppornch. & Suwanph.
Nymphoides thungyaiense Suwanph & Noppornch.
Nymphoides thailandica Suwanph.
Chalermpol Suwanphakdee, Nattapon Nopporncharoenkul and Trevor R. Hodkinson. 2026. Integration of Cytogenetics and Morphology for the Taxonomic Revision of Nymphoides (Menyanthaceae) in Thailand including Five New Species. Aquatic Botany. 207, 104044. DOI: doi.org/10.1016/j.aquabot.2026.104044
🌸 มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ พบบัวบาชนิดใหม่ของโลก 5 ชนิด จากแหล่งน้ำของประเทศไทย บ่งชี้ถึงความร่ำรวยทรัพยากรพืชของไทย และความสำคัญของงานวิจัยวิทยาศาสตร์พื้นฐาน ของสถาบันการศึกษา💚
นักวิจัย มก นำโดย รศ.ดร. เฉลิมพล สุวรรณภักดี จากภาควิชาพฤกษศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ค้นพบบัวบาชนิดใหม่ของโลกจำนวน 5 ชนิด โดยตีพิมพ์เผยแพร่การค้นพบนี้ในวารสาร Aquatic Botany ฉบับปี 2026 การค้นพบครั้งนี้เป็นการบูรณาการวิจัยร่วมระหว่างหน่วยงานซึ่งประกอบด้วย ดร. ณัฐพล นพพรเจริญกุล นักวิจัย จากองค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ (อพวช) และ Prof. Dr. Trevor R. Hodkinson จากทรินิตี้คอลเลจ มหาวิทยาลัยแห่งกรุงดับลิน ประเทศไอร์แลนด์ โดยเป็นการบูรณาการวิจัยร่วมทางด้านอนุกรมวิธานพืช สัณฐานวิทยาและเซลล์วิทยา
.
รศ.ดร. เฉลิมพล สุวรรณภักดี กล่าวว่า พืชสกุลบัวบา (Nymphoides) วงศ์ Menyanthaceae เป็นพืชน้ำที่มีการใช้ประโยชน์ทางด้านการใช้เป็นพืชประดับ และผักพื้นบ้าน ในประเทศไทยเคยมีรายงาน 5 ชนิด จากการศึกษาวิจัยพบว่า บัวบาของประเทศไทยมีทั้งหมด 10 ชนิด และเป็นพืชชนิดใหม่ของโลก 5 ชนิด แต่ละชนิดมีศักยภาพในการนำไปใช้ประโยชน์ทางด้านการใช้เป็นพืชประดับสวนขวด สวนกระจก และตู้ไม้น้ำ อีกทั้งยังเน้นให้ตระหนักถึงการอนุรักษ์แหล่งน้ำจืด ซึ่งเป็นที่อยู่ของพืชชนิดเหล่านี้ บ่งชี้ถึงความร่ำรวยทรัพยากรพืชของประเทศไทย และความสำคัญของงานวิจัยวิทยาศาสตร์พื้นฐาน
บัวบา 5 ชนิดนี้ประกอบด้วย
.
1. สายติ้ง หรือ สายติ่ง Nymphoides chumphonense Suwanph.
พบในแหล่งน้ำจืดตื้นๆ บริเวณ จ. ชุมพร และสุราษฎร์ธานี โดยตั้งชื่อตาม จ. ชุมพร สถานที่พบตัวอย่างเป็นที่แรก พืชชนิดนี้มีการใช้ประโยชน์เป็นผักพื้นบ้าน โดยกินสดกับน้ำพริก และมีขายในตลาด ถูกจัดสถานะใกล้สูญพันธุ์ (Endangered: EN) เนื่องจากการสูญเสียแหล่งที่อยู่ และการรุกรานของน้ำเค็ม อีกทั้งติดผลและเมล็ดได้น้อย
.
2. บัวบาหัวลูกศร Nymphoides crucioides Suwanph. & Hodk.
พบในแหล่งน้ำจืดตื้นๆ และในนาข้าว บริเวณ จ. ปราจีนบุรี และยะลา โดยตั้งชื่อตามลักษณะดอกที่คล้ายกากบาท พืชชนิดนี้มีศักยภาพในการนำไปใช้เป็นไม้ประดับสวนขวด สวนกระจก และตู้ไม้น้ำ มีทั้งที่มีฟอร์มน้ำและฟอร์มบก ถูกจัดสถานะใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง (Critically Endangered - CR) เนื่องจากการสูญเสียแหล่งที่อยู่ และการใช้สารกำจัดวัชพืช
.
3. บาจิ๋ว Nymphoides miniata Noppornch. & Suwanph.
เป็นบัวบาที่มีขนาดเล็กที่สุดของโลก พบในแหล่งน้ำจืดตื้นๆ และในนาข้าว บริเวณ จ. ปราจีนบุรี โดยตั้งชื่อตามลักษณะดอกที่มีขนาดเล็กที่สุดของโลก พืชชนิดนี้มีศักยภาพในการนำไปใช้เป็นไม้ประดับสวนขวด สวนกระจก และตู้ไม้น้ำ มีทั้งที่มีฟอร์มน้ำและฟอร์มบก ถูกจัดสถานะใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง (Critically Endangered - CR) เนื่องจากการสูญเสียแหล่งที่อยู่ และการใช้สารกำจัดวัชพืช
.
4. บาสยาม Nymphoides thailandica Suwanph.
บัวบาที่มีขนาดเล็ก พบในแหล่งน้ำจืดตื้นๆ และในนาข้าว บริเวณ จ. ปราจีนบุรี กระบี่ และยะลา โดยตั้งชื่อตามประเทศไทย พืชชนิดนี้มีศักยภาพในการนำไปใช้เป็นไม้ประดับสวนขวด สวนกระจก และตู้ไม้น้ำ มีทั้งที่มีฟอร์มน้ำและฟอร์มบก ถูกจัดสถานะใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง (Critically Endangered - CR) เนื่องจากการสูญเสียแหล่งที่อยู่ และการใช้สารกำจัดวัชพืช
.
5. ดาวรดา Nymphoides thungyaiense Suwanph & Noppornch.
เป็นบัวบาที่มีขนาดค่อนข้างใหญ่ พบในแหล่งน้ำจืดตื้นๆ บริเวณ จ. ตาก โดยตั้งชื่อตามแหล่งที่พบ ถูกจัดสถานะใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง (Critically Endangered - CR) เนื่องจากพบประชากรเพียงแหล่งเดียว