[Botany • 2016] Zingiber sirindhorniae | ไอยริศ • A Remarkable New Species in Zingiber section Dymczewiczia (Zingiberaceae) from Thailand

ไอยริศ |   Zingiber sirindhorniae Triboun & Keerat.

THNHMJournal.com 

ABSTRACT

 Zingiber sirindhorniae Triboun and Keerat., a new species from Thailand, is described and illustrated. It belongs to Zingiber section Dymczewiczia (Horan.) Benth. because of its terminal inflorescence which is rather rare in Zingiber.

KEY WORDS: new species, Zingiber, Dymczewiczia, Zingiberaceae, Thailand

Zingiber sirindhorniae Triboun and Keerat., sp. nov.

Diagnosis: Zingiber sirindhorniae belongs to Zingiber section Dymczewiczia (Horan.) Benth. due to the terminal infl orescence on the leafy shoot. It is most similar to Zingiber plicatum Škorničk. and Q.B. Nguyễ n in having terminal inflorescence and the limestone habitat, but they differ by the former having a short and small terminal inflorescence on a leafy stem and by the dark maroonish flowers.

Figure 2. Zingiber sirindhorniae Triboun and Keerat.:
A. habitat, B. habit, C. rhizomes, and D. inflorescence with opened flowers.

Photographed by Pramote Triboun. 

Distribution. Endemic to Thailand. So far known only from Loei Province. 

 Ecology. In humus among rocks in partially shaded dry evergreen forest on limestone hills, alt. 350-450 m. 

 Phenology. Flowering in June to August and fruiting in July to October. 

 Etymology. The specific epithet honours Her Royal Highness Princess Sirindhorn of Thailand who has taken a keen interest in the conservation of plants. Vernacular. Aiyarit (ไอยริศ), name given by Her Royal Highness Princess Sirindhorn.

  

Notes. Four Thai species of Zingiber produce a terminal inflorescence; the inflorescence is always terminal in Z. pellitum Gagnep. and Z. gramineum Blume, while Z. barbatum Wall. and Z. junceum Gagnep. occasionally produce a terminal inflorescence. These four species are taller (to 1 m tall or taller) and are terrestrial, while Z. sirindhorniae is rather slender and small (40-70 cm tall), and grows in humus in crevices on limestone cliffs. In habit Zingiber sirindhorniae is more like Z. plicatum Škorničk. and Q.B. Nguyễn. The inflorescence of the new species is rather fragile and delicate.

  

Pramote Triboun and Kaweesak Keeratikiet. 2016. Zingiber sirindhorniae, A Remarkable New Species in Zingiber section Dymczewiczia (Zingiberaceae) from Thailand.  The Thailand Natural History Museum Journal. 10(1); 1-6.  www.THNHMJournal.com

 ตราไปรษณียากร ชุด ปีใหม่ 2559 (ชุดที่ 1) ‘พืชตระกูลขิง’ 

Thailand • New Year 2016 Postage Stamps (1st Series) ‘Gingers (Zingiberaceae)’

[Botany • 2015] Paraboea chumphonensis, P. puglisiae & P. romklaoensis • Three New Species of Paraboea (Gesneriaceae) from Thailand

ABSTRACT

Three new species of Paraboea, P. chumphonensis Triboun, P. puglisiae Triboun & D.J.Middleton, P. romklaoensis D.J.Middleton & Triboun, are described. Conservation assessments are proposed for each species.

KEYWORDS: Paraboea; Chumphon; conservation; Kanchanaburi; limestone; Phitsanulok; taxonomy

Pramote Triboun and David J. Middleton. 2015. Three New Species of Paraboea (Gesneriaceae) from Thailand. THAI FOR. BULL. (BOT.) 43: 18–23.

https://www.tci-thaijo.org/index.php/ThaiForestBulletin/article/view/44201

[Botany • 2015] Paraboea maculata • A New Species of Paraboea (Gesneriaceae) from Thailand

Fig. 1. Paraboea maculata C.Puglisi.
A. Inflorescence. C. Corolla, front view. D. Corolla and calyx, side view.

(Photos: A, C, D: Lynsey Wilson)

ABSTRACT

A new species, Paraboea maculata C.Puglisi, is described. It is compared to similar species and the habitat on granite rocks, unusual for the genus, is highlighted.

Keywords. Gesneriaceae, Paraboea, Thailand

Paraboea maculata C.Puglisi, sp. nov. Differs from other Paraboea species in the Paraboea martinii group, i.e. those with opposite leaves, campanulate corolla, twisted fruit and a terminal inflorescence, by the combination of a predominantly white and laterally compressed corolla, the purple spots at the base of the tube, the sticky glandular secretion on the bracts and calyx, and the winged petioles.
– TYPE: Thailand, Chanthaburi, Khao Khitchakut, Khao Khitchakut National Park, Khao Phra Bhat, 12°50′14″N 102°10′3″E, 900 m, 27 August 2012, fr., Middleton, D.J., Karaket, P., Suddee, S. & Triboun, P. 5675 (holotype E; isotypes BK, BKF). (Fig. 1)

C. Puglisi, S. Suddee, P. Triboun and D.J. Middleton. 2015. A New Species of Paraboea (Gesneriaceae) from Thailand. Gardens’ Bulletin Singapore. 67(1): 101–106. DOI: 10.3850/S2382581215000113

https://www.sbg.org.sg/images/4_4_Research_Gardens_Bulletin/4_4_67_1_pdf_Vol_67_Part_1_2015/4_4_67_1_101_y2015_V67P1_GBS_pg101.pdf

ResearchGate.net/publication/280131091_A_new_species_of_Paraboea_(Gesneriaceae)_from_Thailand

[Botany • 2014] Impatiens suksathanii | เทียนสุขสถาน • A New Species of Impatiens (Balsaminaceae) from Southwestern Thailand

เทียนสุขสถาน | Impatiens suksathanii Ruchis. & Triboun.

|| academia.edu

Abstract

Impatiens suksathanii Ruchis. & Triboun, a new species from a limestone area in Kanchanaburi Province in Southwestern Thailand, is described and illustrated. This endemic new species is clearly distinguished from the most similar I. namkatensis T.Shimizu by having sessile to very short petioles, linear, narrowly lanceolate to narrowly oblanceolate laminas, and pale pink flowers. Its conservation status is also assessed as Critically Endangered.

Key words: Kanchanaburi province, Semeiocardium, limestone, endemic species

FIGURE 1. Impatiens suksathanii Ruchis. & Triboun.
A. Habit in limestone crevices at the type locality; B. Detail of a branch with flowers.

Photos by Saroj Ruchisansakun | academia.edu

Taxonomy

 Impatiens suksathanii Ruchis. & Triboun, sp. nov.

 Impatiens suksathanii Ruchis. & Triboun is clearly distinguished from the most similar I. namkatensis T.Shimizu by having sessile to very short petioles, linear, narrowly lanceolate to narrowly oblanceolate laminas,and pale pink flowers.

Type :— THAILAND. Kanchanaburi: Thong Phaphum district, Wat Tha Khanun, on limestone rock, ca. 120 m elevation, 5 August 2008, Suksathan et al. 4325  (holotype BK, isotype QBG)

FIGURE 2. Impatiens suksathanii Ruchis. & Triboun.
A. Habit; B–C. Flowers; D. Outer lateral sepals; E. Lower sepal; F. Dorsal petal; G. Lateral united petals; H. Fruit (B–H. share the same scale bar).

Drawn by Saroj Ruchisansakun | academia.edu

Phenology:— Flowering July to October.

Distribution:— Endemic to Southwestern Thailand (Kanchanaburi province).

Ecology:— Growing in crevices on open limestone cliffs, 100–400 m elevation.

Proposed IUCN conservation assessment:— Critically Endangered (CR B2 ab(iii,v)) following the criteria of IUCN (2012). This species is only known from two small populations from two localities, neither of which currently has any formal protected status. One locality is in the grounds of a temple in Thong Phaphum district that receives a lot of visitors and the other one is in the grounds of a university. Moreover, the entire population is estimated to contain fewer than 100 individuals.

Etymology:— The plant is named in a honour of Dr. Piyakaset Suksathan, an outstanding plant taxonomist from Queen Sirikit Botanic Garden in Thailand who has been working on the family Balsaminaceae for the Flora of Thailand for a decade. He also encouraged the first author to start his phylogenetic study on the genus Impatiens for his Master’s degree.

Saroj Ruchisansakun, Pramote Triboun and Thaya Jenjittikul. 2014. A New Species of Impatiens (Balsaminaceae) from Southwestern Thailand. Phytotaxa. 174(4): 237–241. DOI: 10.11646/phytotaxa.174.4.5

academia.edu/7815812/A_new_species_of_Impatiens_Balsaminaceae_from_Southwestern_Thailand

Sheng-Xiang Yu, Steven B. Janssens, Xiang-Yun Zhu, Magnus Lidén, Tian-Gang Gao and Wei Wang. 2015. Phylogeny of Impatiens (Balsaminaceae): integrating molecular and morphological evidence into a new classification. Cladistics.  DOI: 10.1111/cla.12119

[Botany • 2014] A Key to the Genus Zingiber (Zingiberaceae) in Thailand with Descriptions of 10 New Taxa | พรรณพฤกษชาติ สกุลขิง ในประเทศไทย

FIGURE 11. A. Zingiber brachystachys Triboun & K. Larsen; B. Z. callianthus Triboun & K. Larsen; C. Z. chantaranothaii Triboun & K. Larsen; D.-E. Z. cornubracteatum Triboun & K. Larsen; F. Z. isanense Triboun & K. Larsen; G. Z. parishii Hook.f. subsp. phuphanense Triboun & K. Larsen, H.-I. Z. pyroglossum Triboun & K. Larsen; J. Z. sadakornii Triboun & K. Larsen; K. Z. tenuiscapus Triboun & K. Larsen; L. Z. vittacheilum Triboun & K. Larsen.

ABSTRACT

        A key to the genus Zingiber in Thailand is presented and 10 new taxa are described and illustrated: Z. brachystachys Triboun & K. Larsen, Z. callianthus Triboun & K. Larsen, Z.chantaranothaii Triboun & K. Larsen, Z. cornubracteatum Triboun & K. Larsen, Z. isanense Triboun & K. Larsen, Z. parashii Hook.f. subsp. phuphanense Triboun & K. Larsen, Z. pyroglossum Triboun & K. Larsen, Z. sadakornii Triboun & K. Larsen, Z. tenuiscapus Triboun & K. Larsen and Z. vittacheilum Triboun & K. Larsen.

KEYWORDS: new taxa, Zingiber, Zingiberaceae, Thailand

 PRAMOTE TRIBOUN, KAI LARSEN and PRANOM CHANTARANOTHAI. 2014. A Key to the Genus Zingiber (Zingiberaceae) in Thailand with Descriptions of 10 New Taxa. Thai Journal of Botany. 6(1): 53-77. 

 http://www.qsbg.org/database/bot/journal/showarticle.aspx?type=article&id=181

[Botany • 2013] Somrania flavida • A New Species of Somrania (Gesneriaceae) from Khao Sok National Park in Surat Thani, Peninsular Thailand

Somrania flavida D.J.Middleton & Triboun, sp. nov.

Abstract

 The new species Somrania flavida D.J.Middleton & Triboun, from Khao Sok National Park in Surat Thani Province, Thailand, is described. It is the third species in this genus which is restricted to karst limestone habitats in Thailand. A key to the species of Somrania is provided.

Keywords: New species, Somrania, Thailand 

David J. Middleton and Pramote Triboun. 2013. A New Species of Somrania (Gesneriaceae) from Thailand. Gardens’ Bulletin Singapore. 65(2): 181–184.  

http://www.sbg.org.sg/images/4_4_Research_Gardens_Bulletin/4_4_65_2_pdf_Vol_65_Part_2_2013/4.4.65.2.07_y2013_V65P2_GBS_pg.181.pdf

[Botany • 2013] New species of Microchirita (Gesneriaceae) from Thailand | เนตรม่วง Microchirita purpurea, บุหงาการะเกตุ M. karaketii, สุดดีดาว M. suddeei, ข้าวตอกโยนก M. albiflora, มาลัยฟ้อนเล็บ M. woodii

Abstract

 Five new species of Microchirita are described: Microchirita purpurea D.J.Middleton & Triboun, Microchirita karaketii D.J.Middleton & Triboun, Microchirita suddeei D.J.Middleton & Triboun, Microchirita albiflora D.J.Middleton & Triboun and Microchirita woodii D.J.Middleton & Triboun.

KEY WORDS: Gesneriaceae, Microchirita, new species, Thailand.

       รายละเอียดของพืชวงศ์ชาฤาษีชนิดใหม่ ดังนี้

        เนตรม่วง

 Microchirita purpurea ไมโครชิริตา พัวร์พูเรีย 

ไม้ล้มลุกปีเดียว สูง 0.25-1 ม. ใบเรียงตรงข้าม ช่อดอกเกิดบนใบ ดอกสีม่วงบานช่วงเดือนสิงหาคมถึงเดือนตุลาคม ค้นพบทางภาคตะวันออกเฉียงใต้ ในเขตจังหวัดจันทบุรี (อำเภอแก่งหางแมว) พบตามหน้าผาหินปูนแบบเปิดหรือบริเวณปากถ้ำ  

       บุหงาการะเกตุ  

Microchirita karaketii ไมโครชิริตา คาราเกติ  

 ไม้ล้มลุกปีเดียว สูงได้ถึง 60 ซม. ใบเรียงตรงข้าม ช่อดอกเกิดบนใบ ดอกสีขาวมีแต้มสีม่วงและสีเหลือง บานช่วงปลายเดือนสิงหาคมถึงเดือนพฤศจิกายน  ค้นพบทางภาคเหนือ ในเขตจังหวัดเชียงใหม่ (อำเภอเชียงดาว) พบตามป่าผลัดใบแบบผสม ตามภูเขาหินปูน ที่ความสูง 530-750 ม. จากระดับน้ำทะเล

 

       สุดดีดาว 

Microchirita suddeei ไมโครชิริตา สุดดีอิ 

ไม้ล้มลุกปีเดียว ตั้งตรง สูงได้ถึง 40 ซม. ใบเรียงตรงข้าม แผ่นใบบาง รูปไข่ ช่อดอกเกิดบนใบที่รอยต่อของก้านใบกับแผ่นใบ ดอกสีขาวนวลหรือสีมาวงอ่อนบานช่วงเดือนสิงหาคมถึงเดือนตุลาคม  ค้นพบทางภาคเหนือ ในเขตอ.ร้องกวาง จ.แพร่  และ อ.งาว อ.แจ้ห่ม และอ.บ้านสา จ.ลำปาง พบตามหินปูนในป่าดิบแล้งและป่าผลัดใบแบบผสม ที่ความสูง 200-600 เมตร จากระดับน้ำทะเล

        

       ข้าวตอกโยนก 

 Microchirita albiflora ไมโครชิริตา อัลบิฟลอรา

ไม้ล้มลุกปีเดียว ลำต้นฉ่ำน้ำ สีเขียวอ่อน ใบเรียงตรงข้าม ดอกสีขาวบานช่วงต้นเดือน ส.ค.-ปลายเดือน ต.ค. ค้นพบทางภาคเหนือ ในเขต อ.แม่ฟ้าหลวง และ อ.แม่สาย จ.เชียงราย  ที่ความสูง 500-1,000 เมตร จากระดับน้ำทะเล   

     

       มาลัยฟ้อนเล็บ

 Microchirita woodii ไมโครชิริตา วูดี 

ไม้ล้มลุกปีเดียว ลำต้นสูงได้ถึง 50 เซ็นติเมตร ใบเรียงตรงข้าม แผ่นใบรูปไข่ ช่อดอกเกิดบนใบ ดอกสีเหลืองอ่อนมีแต้มสีน้ำตาลแดง บานช่วงต้นเดือน ส.ค.ถึงปลายเดือน ต.ค. ค้นพบทางภาคเหนือ ในเขต อ.เมือง จ.น่าน ขึ้นตามเขาหินปูน ในป่าดิบแล้งและป่าผลัดใบ

   

D.J. Middleton and P. Triboun. 2013. New species of Microchirita (Gesneriaceae) from Thailand. THAI FOR. BULL. (BOT.). 41: 13–22.
http://web3.dnp.go.th/botany/PDF/TFB/TFB41/TFB41_03_Microchirita.pdf

เปิดตัวพืชไทย “วงศ์ชาฤาษี” พันธุ์ใหม่ 6 ชนิด

http://www.manager.co.th/science/ViewNews.aspx?NewsID=9560000155362

http://www.dailynews.co.th/Content/IT/202721/วว.ค้นพบ+6+พืชชนิดใหม่ของโลกวงศ์ชาฤาษี

[Botany • 2013] Paraboea middletonii | เศวตแดนสรวง • a new species of Paraboea (Gesneriaceae) endemic to northern Thailand

Figure 1.  เศวตแดนสรวง  Paraboea middletonii Triboun:
A. Habitat; B. Habit; C. Inflorescence.

Photographed by Pramote Triboun.

ABSTRACT 

Paraboea middletonii Triboun, a new species from Thailand, is described and illustrated.

KEY WORDS: Gesneriaceae, new species, Paraboea, Thailand

       เศวตแดนสรวง 

 Paraboea middletonii พาราโยเอีย มิดเดิลโทนี 

ไม้ล้มลุกอายุหลายปี ขึ้นบนเกาะหิน ลำต้นตั้งตรง สูง 10-30 เซ็นติเมตร ใบเรียงตรงข้ามสลับตั้งฉาก ชิดติดกันบริเวณส่วนปลายของลำต้น ดอกสีขาวบานช่วงต้นเดือน ส.ค.-ต.ค. ค้นพบทางภาคเหนือ ในเขต จ.น่าน ขึ้นบนหินปูนในร่มรำไร ที่ความสูง 1,000 - 1,300 เมตร จากระดับน้ำทะเล

Distribution.— Endemic to Thailand | NORTHERN: Nan.
Ecology.— In shade on limestone rock, alt. 1,000–1,210 m.

Vernacular. — Sawet daen sruang (เศวตแดนสรวง) (coined by the author).
'middletonii' named in honour of Dr D. J. Middleton, a plant taxonomist from the Royal Botanic Garden Edinburgh and the leader of the Thai Gesneriaceae research team.

Proposed IUCN conservation assessment.— Critically Endangered (CR B1ab(iii)). This species is only known from the type locality, which is a small limestone outcrop right beside the road on the boundary of Doi Phu Kha National Park and with extensive agricultural areas beyond. The basal area of the outcrop shows considerable disturbance. There are estimated to be fewer than 500 plants in the population.

      

Triboun, P. 2013. Paraboea middletonii (Gesneriaceae), a new species from Thailand
. THAI FOR. BULL. (BOT.). 41: 45–47.
http://web3.dnp.go.th/botany/PDF/TFB/TFB41/TFB41_07_Paraboea.pdf

เปิดตัวพืชไทย “วงศ์ชาฤาษี” พันธุ์ใหม่ 6 ชนิด

http://www.manager.co.th/science/ViewNews.aspx?NewsID=9560000155362

http://www.dailynews.co.th/Content/IT/202721/วว.ค้นพบ+6+พืชชนิดใหม่ของโลกวงศ์ชาฤาษี

[Botany • 2012] Twenty new species of Paraboea (Gesneriaceae) from Thailand

Abstract

Twenty new species of Paraboea are described from Thailand: Paraboea arachnoidea Triboun, Paraboea axillaris Triboun, Paraboea bhumiboliana Triboun & Chuchan, Paraboea doitungensis Triboun & D.J.Middleton, Paraboea eburnea Triboun, Paraboea insularis Triboun, Paraboea lavandulodora Triboun, Paraboea monticola Triboun & D.J.Middleton, Paraboea nana Triboun & Dongkumfu, Paraboea nobilis Triboun & D.J.Middleton, Paraboea peninsularis Triboun & D.J.Middleton, Paraboea phanomensis Triboun & D.J.Middleton, Paraboea quercifolia Triboun, Paraboea rosea Triboun, Paraboea sangwaniae Triboun, Paraboea siamensis Triboun, Paraboea takensis Triboun, Paraboea tenuicalyx Triboun, Paraboea vachareea Triboun & Sonsupab and Paraboea xylocaulis Triboun. Full descriptions and conservation assessments are provided for all taxa.

Keywords. Gesneriaceae, IUCN conservation assessments, Paraboea, Thailand

 sbg.org.sg

Paraboea sangwaniae Triboun | CR | นครินทรา | Chiang Rai, Doi Tung

Paraboea doitungensis Triboun & D.J.Middleton | EN | ชาฤาษีดอยตุง | Chiang Rai

Paraboea bhumiboliana Triboun & Chuchan | ภูมิพลินทร์ | Lamphun, Li
Paraboea nana Triboun & Dongkumfu | LC | ชาฤาษีน้อย | Lamphun, Li, Mae Ping NP

Paraboea lavandulodora Triboun | NT | ชาฤาษีใบหอม | Bung Kan, Phu Tok

Paraboea quercifolia Triboun | CR | ชาฤาษีใบก่อ | Lopburi 

Paraboea axillaris Triboun | CR | ข้าวตอกฤาษี | Tak, Umphang
Paraboea siamensis Triboun | CR | ศรีสยาม | Tak, Um Phang

Paraboea takensis Triboun | CR | ข้าวตอกใหญ่ | Tak, Um Phang

Paraboea vachareea Triboun & Sonsupab | CR | วัชรีพรรณ | Tak, Um Phang

Paraboea tenuicalyx Triboun | VU | ข้าวตอกพระนเรศ | Kanchanaburi, Tung Yai Naresuan WS

Paraboea eburnea Triboun | CR | ชาฤาษีพระขยางค์ | Ranong, Kraburi

Paraboea arachnoidea Triboun | EN | ชาฤาษีใยแมงมุม | Krabi, Mu Koh Lanta
Paraboea rosea Triboun | VU | ดาวประดับผา | Krabi, Mu Koh Lanta

Paraboea insularis Triboun | VU | สุดสาคร | Phanggna-Krabi bay
Paraboea peninsularis Triboun & D.J.Middleton | EN | สินสมุทร | Krabi: Muang Krabi
Paraboea xylocaulis Triboun | CR | ชาหนุมาน | Krabi-Phangnga bay
Paraboea monticola Triboun & D.J.Middleton | VU | ชาพ่อตาฤาษี | Phangnga and Surat Thani

Paraboea nobilis Triboun & D.J.Middleton | EN | ศรีรัชประภา | Surat Thani, Ban Thakhun, Khao Sok NP

Paraboea phanomensis Triboun & D.J.Middleton | LC | ศรีสุราษฎร์ | Surat Thani, Khlong Phanom NP

_______________________

Paraboea arachnoidea Triboun | EN | ชาฤาษีใยแมงมุม | Krabi, Mu Koh Lanta
Paraboea axillaris Triboun | CR | ข้าวตอกฤาษี | Tak, Umphang

Paraboea bhumiboliana Triboun & Chuchan | ภูมิพลินทร์ | Lamphun, Li

Paraboea doitungensis Triboun & D.J.Middleton | EN | ชาฤาษีดอยตุง | Chiang Rai
Paraboea eburnea Triboun | CR | ชาฤาษีพระขยางค์ | Ranong, Kraburi

Paraboea insularis Triboun | VU | สุดสาคร | Phang-gna-Krabi bay
Paraboea lavandulodora Triboun | NT | ชาฤาษีใบหอม | Bung Kan, Phu Tok

Paraboea monticola Triboun & D.J.Middleton | VU | ชาพ่อตาฤาษี | Phangnga and Surat Thani

Paraboea nana Triboun & Dongkumfu | LC | ชาฤาษีน้อย | Lamphun, Li, Mae Ping NP

Paraboea nobilis Triboun & D.J.Middleton | EN | ศรีรัชประภา | Surat Thani, Ban Thakhun, Khao Sok NP

Paraboea peninsularis Triboun & D.J.Middleton | EN | สินสมุทร | Krabi: Muang Krabi

Paraboea phanomensis Triboun & D.J.Middleton | LC | ศรีสุราษฎร์ | Surat Thani, Khlong Phanom NP

Paraboea quercifolia Triboun | CR | ชาฤาษีใบก่อ | Lopburi 

Paraboea rosea Triboun | VU | ดาวประดับผา | Krabi, Mu Koh Lanta

Paraboea sangwaniae Triboun | CR | นครินทรา | Chiang Rai, Doi Tung

Paraboea siamensis Triboun | CR | ศรีสยาม | Tak, Um Phang

Paraboea takensis Triboun | CR | ข้าวตอกใหญ่ | Tak, Um Phang

Paraboea tenuicalyx Triboun | VU | ข้าวตอกพระนเรศ | Kanchanaburi, Tung Yai Naresuan WS

Paraboea vachareea Triboun & Sonsupab | CR | วัชรีพรรณ | Tak, Um Phang

Paraboea xylocaulis Triboun | CR | ชาหนุมาน | Krabi-Phangnga bay

Pramote Triboun and David J. Middleton. 2012. Twenty new species of Paraboea (Gesneriaceae) from Thailand. Gardens’ Bulletin Singapore. 64(2): 333–370.
https://www.sbg.org.sg/images/4_4_Research_Gardens_Bulletin/4_4_64_2_pdf_Vol_64_Part2_2012/4.4.64.2.05_y2012_V64P2_GBS_pg.333.pdf

http://www.forest.go.th/orip/index.php?option=com_content&view=article&id=449%3Aparaboea-bhumiboliana-triboun-a-chuchan&catid=68%3A2012-01-24-03-m-s&Itemid=484&lang=en

ภูมิพลินทร์   Paraboea bhumiboliana Triboun & Chuchan วงศ์ Gesneriaceae
Trisepalum bhumibolianum

http://novataxa.blogspot.com/2011/06/botany-2011-trisepalum-bhumibolianum-t.html

http://www.magnoliathailand.com/webboard/index.php?topic=9995.0

[Botany • 2012] Tribounia | ม่วงไตรบุญ (ไตรบุญเนีย) • a new genus of Gesneriaceae from Thailand; ม่วงไตรบุญ Tribounia venosa & ม่วงไตรบุญดอกใหญ่ Tribounia grandiflora

 ม่วงไตรบุญ Tribounia venosa (Barnett) D.J. Middleton 

ม่วงไตรบุญดอกใหญ่ Tribounia grandiflora D.J. Middleton

Abstract 

The new genus Tribounia is described with two species, Tribounia venosa (Barnett) D.J. Middleton, a new combination, and Tribounia grandiflora D.J. Middleton, a new species. A key to the species and conservation assessments are provided.

Keywords: Gesneriaceae; new genus; Thailand; Tribounia

ม่วงไตรบุญ (ไตรบุญเนีย ) พืชสกุลใหม่ของไทย

  Tribounia, a new genus from Thailand

ม่วงไตรบุญ (ไตรบุญเนีย  - Tribounia) พืชสกุลใหม่ในวงศ์เทียนหิน-พรมกำมะหยี่ (Family Gesneriaceae) ตั้งชื่อเพื่อเป็นเกียรติกับ ดร. ปราโมทย์ ไตรบุญ นักพฤกษศาสตร์ชาวไทย

ม่วงไตรบุญ (Tribounia) เป็นพืชล้มลุกพบขึ้นบนหินปูนทางภาคตะวันตกของประเทศไทย มี 2 ชนิด คือ ม่วงไตรบุญ Tribounia venosa (Barnett) D.J. Middleton ที่ย้ายมาจากสกุล Didymocarpus และ ม่วงไตรบุญดอกใหญ่ Tribounia grandiflora D.J. Middleton ซึ่งเป็นชนิดที่พบใหม่ พืชทั้งสองชนิดมีสถานะเป็นพืชถิ่นเดียว พบเฉพาะในประเทศไทยเท่านั้น

Tribounia | Gesneriaceae

ไม้ล้มลุก ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม ช่อดอกแบบช่อกระจุกซ้อน (dichasium) ออกตามซอกใบหรือปลายกิ่ง ช่วงที่ออกปลายกิ่งดูคล้ายช่อแยกแขนง กลีบเลี้ยง 5 กลีบ แยกเกือบจรดโคน ติดทน กลีบดอกสมมาตรด้านข้างรูปแตร มี 5 กลีบ กลีบดอกคู่ล่างเว้าเป็นแอ่งรองรับเกสรเพศผู้ที่สมบูรณ์ 2 อัน เกสรเพศผู้ที่เป็นหมันคู่ข้าง 2 อัน มีเกสรเพศผู้ที่ลดรูปขนาดเล็ก 1 อัน ระหว่างคู่ที่เป็นหมันหรือไม่มี รังไข่อยู่เหนือวงกลีบ เรียวยาวรูปทรงกระบอก มีก้านสั้น ๆ มี 2 คาร์เพลล์ แต่ละช่องมีพลาเซนตาตามแนวตะเข็บ 2 แนว ออวุลจำนวนมาก ก้านเกสรเพศเมียสั้น ยอดเกสรเป็นตุ่ม ผลแบบผลแห้งแตกกลางพู รูปกระสวย ไม่บิดเป็นเกลียว ห้อยลง ก้านผลยาว เมล็ดจำนวนมาก ขนาดเล็ก เป็นสันตามยาว มีปุ่มกระจาย สกุลม่วงไตรบุญเป็นสกุลใหม่ที่แยกมาจากสกุล Didymocarpus โดยมีลักษณะเด่นที่กลีบดอกคู่ล่างเว้าเป็นแอ่งรองรับเกสรเพศผู้ที่สมบูรณ์ 2 อัน ยอดเกสรเพศเมียเป็นตุ่ม ผลมีก้านยาวห้อยลง ไม่บิดเป็นเกลียว ม่วงไตรบุญเป็นสกุลที่พบเฉพาะในไทย มีสมาชิกเพียง 2 ชนิด คือ ม่วงไตรบุญ Tribounia venosa (Barnett) D.J. Middleton และ ม่วงไตรบุญดอกใหญ่ Tribounia grandiflora D.J. Middleton

หมายเหตุ  ชื่อสกุลตั้งตามชื่อ ดร. ปราโมทย์ ไตรบุญ ผู้ร่วมวิจัยพืชวงศ์ชาฤาษี (Gesneriaceae) ของประเทศไทย

ม่วงไตรบุญ, สกุล | สารานุกรมพืช

ม่วงไตรบุญ Tribounia venosa (Barnett) D.J. Middleton

ม่วงไตรบุญ เป็นพืชถิ่นเดียวของไทย พบกระจายห่าง ๆ ทางภาคเหนือ ภาคกลาง และภาคตะวันตกเฉียงใต้ ขึ้นตามเขาหินปูนเตี้ย ๆ ระดับความสูงไม่เกิน 200 เมตร 

 Tribounia, a newly described genus, is separated from the other genera of Asian Gesneriaceae by its the prominent boss, a large swelling on the dorsal surface of the corolla into which the fertile stamens protrude by strongly bent or curved filaments, combined with an exceedingly long stipe in the fruit. The genus of one new combination and one new species is an herb found on limestone rocks around Kanchanaburi in the western region of Thailand.

The genus was named to honour a dedicated Thai botanist, Dr. Pramote Triboun of the Bangkok Herbarium-BK (now at the National Science Museum of Thailand) for his contribution to the understanding of Gesneriaceae in Thailand.

ม่วงไตรบุญดอกใหญ่ Tribounia grandiflora D.J. Middleton

ม่วงไตรบุญดอกใหญ่ เป็นพืชถิ่นเดียวของไทย พบกระจายห่าง ๆ เฉพาะทางภาคตะวันตกเฉียงใต้แถบจังหวัดกาญจนบุรี ขึ้นตามเขาหินปูนเตี้ย ๆ ระดับความสูงไม่เกิน 100 เมตร 

Middleton, D.J. and M. Möller. 2012. Tribounia, a new genus of Gesneriaceae from Thailand. Taxon 61 (6): 1286-1295. http://www.ingentaconnect.com/content/iapt/tax/2012/00000061/00000006/art00009

[Botany • 2010] Damrongia cyanantha Triboun | ผักกาดหินคลองลาน • A New Species (Gesneriaceae) from Kamphaeng Phet, Northern Thailand

ผักกาดหินคลองลาน | Damrongia cyanantha Triboun

ABSTRACT

Damrongia cyanantha Triboun (Gesneriaceae), a new species from Kamphaeng Phet, Thailand is described. Damrongia is resurrected from synonymy with Chirita.

KEY WORDS: Damrongia, Gesneriaceae, new species, Thailand.

Damrongia cyanantha Triboun sp. nov.

Damrongiae purpureolineatae in habitu, infl orescentiae figura, foliorum phyllotaxe et stigmatis forma similis sed caulibus longioribus, foliis et infl orescentiis majoribus fl oribusque cyanatris differt. Typus: Thailand, Kamphaeng Phet, Khlong Lan waterfall, on moist granitic rocks in dry evergreen forest, 16 June 2009, Triboun & Yothakaew 4289 (holotype BK, isotypes BKF, E). Fig. 1.

Thailand.— NORTHERN: Kamphaeng Phet: Khlong Lan Waterfall.

Distribution.— Endemic to Thailand, known only from the type locality.

Ecology.— On granitic rock and slopes along a waterfall in dry evergreen forest to mixed deciduous forests at ca 300 m altitude. Flowering: June–July.

ลักษณะ ไม้ล้มลุกปีเดียว มีใบเดี่ยว รูปรี ฐานใบเบี้ยว ด้านหลังใบและท้องใบมีสีต่างกัน

จัดให้อยู่ในสกุล Damrongia ซึ่งเป็นการอัญเชิญพระนามของกรมพระยาดำรงราชานุภาพมาตั้งเพื่อเป็นการระลึกถึง มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Damrongia cyanantha

ขึ้นอยู่ตามเขาหินแกรนิตริมน้ำ ที่มีความชื้น บริเวณน้ำตกคลองลาน ออกดอกสีม่วงเป็นช่อ ในช่วงเดือนกรกฏาคมถึงตุลาคม

Triboun, P. & Middleton, D.J. 2010. A new species of Damrongia (Gesneriaceae) from Thailand. Thai For. Bull. (Bot.) 38: 108–110.: http://web3.dnp.go.th/botany/PDF/TFB/TFB38/16_Damrongia.pdf

[Botany • 2010] 2 new Petrocosmea | ม่วงสอดสี P. bicolor | ม่วงกำมะหยี่ P. pubescens • from Karst Limestone, northern Thailand

ABSTRACT

Two new species of Petrocosmea section Deinanthera are described, P. pubescens D.J.Middleton & Triboun and P. bicolor D.J.Middleton & Triboun.

ม่วงสอดสี

Petrocosmea bicolor

D.J.Middleton & Triboun, sp. nov.

A Petrocosmea grandifolia et Petrocosmea heterophylla corollis bicoloribus et bulbillis in multis foliis adsunt distincta. Typus: Thailand, Chiang Mai, Fang District, Doi Ang Khang, vertical limestone cliff face in montane forest, 21 Sept. 2008, Middleton, Karaket, Triboun, Kawatkull & Meeboonya 4543 (holotype BKF; isotypes A, BK, E). Figs. 1, 3A–C.

Distribution.— Only known from Doi Ang Khang in Chiang Mai, Thailand.

Ecology.— In montane moist seasonal forest on karst shady limestone at ca 1,450 m in altitude. Flowering and fruiting periods unknown.

Notes.— This is the only species in Petrocosmea sect. Deinanthera with a strongly bicolourous corolla with the upper lip much paler than the lower. It is otherwise rather similar to Petrocosmea heterophylla and P. grandifolia, both of which have larger white fl owers. We have also not found any evidence that bulbils have previously been recorded in the genus.

ม่วงกำมะหยี่

Petrocosmea pubescens

D.J.Middleton & Triboun, sp. nov.

Ab aliis speciebus Petrocosmeae sect. Deinantherae combinatione foliorum peltatorum, pilorum longorum villosorum et corollarum purpurearum differt. Typus: Thailand, Chiang Rai, Mae Fa Luang District, Doi Tung, montane deciduous forest on karst limestone, 23 Sept. 2008, Middleton, Karaket, Triboun, Kawatkul & Meeboonya 4553 (holotype BKF; isotypes BK, E). Figs. 2, 3D–E.

Distribution.— Only known from Doi Tung in Chiang Rai, Thailand.

Ecology.— In montane deciduous forest on karst limestone at 1350–1400 m in altitude.

Flowering and fruiting periods unknown.

Notes.— This is perhaps the most distinctive species of Petrocosmea sect. Deinanthera due to the peltate leaves and deep purple corollas. No other species in Petrocosmea sect. Deinanthera have peltate leaves and only Petrocosmea bicolor has such deep purple corollas, albeit not uniformly in that species.

Middleton, D.J. & Triboun, P. 2010. Two new species of Petrocosmea (Gesneriaceae) from Thailand. Thai For. Bull. (Bot.) 38: 42–47.: http://web3.dnp.go.th/botany/PDF/TFB/TFB38/06_Petrocosmea.pdf

[Botany • 2009] new Thai Impatiens (iii) • ชมพูสิริน เทียนสิรินธร Impatiens sirindhorniae from Peninsular Thailand

(Photos by H. Boonnuang)

— ชมพูสิริน —

พรรณไม้เทิดพระเกียรติ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี

ในโอกาสฉลองพระชนมายุครบ ๕๕ พรรษา ๒ เมษายน ๒๕๕๓

Impatiens sirindhoriae Triboun & Suksathan, 2009

New Species of Plant in honour of Her Royal Highness Princess Maha Chakri Sirindhorn "for her dedication and encouragement to the environmental sciences and biodiversity conservation in Thailand." according to the Original Description

Distribution: peninsular THAILAND

ชมพูสิริน Impatiens sirindhorniae Triboun & Suksathan

พืชไม่มีเนื้อไม้อายุหลายปี ถิ่นเดียวของไทย ดอกสีชมพู พบตามเขาหินปูนในภาคใต้

ไม้ล้มลุก สูงได้ประมาณ 50 ซม. แตกกอ ลำต้นมักห้อยลง อวบน้ำ เกลี้ยง มีนวล ใบเดี่ยว เรียงเวียนสลับ ออกหนาแน่นตามปลายกิ่ง รูปรีหรือรูปไข่ ยาว 3-4 ซม. ปลายใบแหลม โคนใบรูปลิ่มกว้าง กลม หรือคล้ายรูปหัวใจตื้นๆ ขอบใบจักห่างๆ ปลายจักเป็นติ่ง มีต่อมใกล้โคนเหนือก้านใบ แผ่นใบค่อนข้างหนา เส้นแขนงใบมี 3-6 เส้นในแต่ละข้าง เส้นแขนงใบย่อยไม่ชัดเจน ก้านใบยาว 2-7.5 ซม. ดอกออกเดี่ยวหรือเป็นกระจุก 2 ดอก ตามซอกใบใกล้ปลายกิ่ง ก้านดอกยาว 3-6.5 ซม. เกลี้ยง ใบประดับขนาดเล็กติดใกล้โคนก้านดอก กลีบเลี้ยงสีเขียวอ่อน กลีบข้าง 4 กลีบ คู่นอกรูปไข่ ยาว 6-7 มม. คู่ในขนาดเล็ก กลม ขนาดประมาณ 2 มม. กลีบปากเป็นถุงลึก โค้งเรียวยาว เว้าเป็นเดือย ยาวได้ประมาณ 6 ซม. กลีบดอกสีชมพูอมม่วงอ่อนๆ แผ่บานออก กลีบปากรูปไข่กลับกว้าง ยาวประมาณ 2 ซม. กว้างประมาณ 2.5 ซม. โคนมีเขาขนาดเล็ก 1 คู่ ขนาดประมาณ 2 มม. กลีบข้าง กลีบคู่นอกติดกัน แฉกลึกประมาณสองในสามส่วน คล้ายรูปหัวใจ ยาวประมาณ 2 ซม. กว้างประมาณ 2.5 ซม. กลีบคู่ในรูปไข่กลับ ยาวเท่าๆ กลีบคู่นอก แคปซูลเต่งตรงกลาง รูปขอบขนาน เกลี้ยง

เทียนสิรินธรเป็นพืชถิ่นเดียวของไทย พบเฉพาะทางภาคใต้ที่จังหวัดกระบี่ และสุราษฎร์ธานี ขึ้นตามหน้าผาที่เป็นหินปูน ระดับความสูง 20-150 เมตร

Suksathan, P. and P. Triboun. 2009. Ten new species of Impatiens (Balsaminaceae) from Thailand. Gardens’ Bulletin Singapore. 61 (1): 159-184.

http://web3.dnp.go.th/botany/detail.aspx?LinkMain=Y&words=เทียน&typeword=group

องค์การสวนพฤกษศาสตร์พบ 25 พรรณไม้ชนิดใหม่ของโลก:

http://www.magnoliathailand.com/webboard/index.php?topic=5967.5

สวยที่สุด เทียนป่า (Impatiens)

http://it.doa.go.th/pibai/pibai/n13/v_11-dec/korkui.html

[Botany • 2009] new Thai Impatiens (ii) • เทียนพระบารมี Impatiens charisma, เหยื่อกุรัมใบเล็ก I. adenioides, เทียนดารณี I. daraneenae

เทียนพระบารมี Impatiens charisma Suksathan & Keerat.

Abstract
Ten new species of Impatiens (Balsaminaceae), Impatiens adenioides Suksathan & Keerat., I. charisma Suksathan & Keerat., I. daraneenae Suksathan & Triboun, I. doitungensis Triboun & Sonsupab, I. jiewhoei Triboun & Suksathan, I. oreophila Triboun & Suksathan, I. ruthiae Suksathan & Triboun, I. sirindhorniae Triboun & Suksathan, I. spectabilis Triboun & Suksathan, and I. tigrina Suksathan & Triboun from Thailand are described and illustrated.

• เทียนพระบารมี Impatiens charisma Suksathan & Keerat.

พืชถิ่นเดียวของไทย เป็นไม้หัวอายุหลายปี ดอกสีเหลืองอ่อนพบตามเขาหินปูนในจังหวัดกาญจนบุรีและตาก

Etymology: The specific epithet, charisma - respect and loyalty earned by the performance of good deeds, is dedicated to our beloved king, His Majesty King Bhumibol Adulyadej, Rama IX of Thailand, who has been a tireless advocate for the nature and environment proposing guidelines on the principles of sustainable conservation and the development of natural resources.

Notes: This rare elegant balsam is one of the only two representative of tuberous species found in SE Asia (the other is Impatiens phengklaii Shimizu & Suksathan). In both species, the annual stems die back to the tuberous caudex at the end of the growing season (May-November). Impatiens charisma is easily distinguished from I. phengklaii by having winged stems, flat petioles and peduncles, and the broader upper pair of lateral united petals that at the base overlap to the lower one.

• เหยื่อกุรัมใบเล็ก Impatiens adenioides Suksathan & Keerat.

พืชถิ่นเดียวของไทย ลำต้นอวบน้ำ ใบหนา ดอกสีเหลืองสด พบตามเขาหินปูนในภาคใต้

• เทียนดอยตุง Impatiens doitungensis Triboun & Sonsupab

พืชถิ่นเดียวของไทย พบตามเขาหินปูนทางภาคเหนือ

• เทียนดารณี Impatiens daraneenae Suksathan & Triboun

พืชล้มลุกถิ่นเดียวของไทย ดอกสีชมพูอ่อน พบตามเขาหินปูนในจังหวัดเชียงใหม่

เทียนดารณี Impatiens daraneenae Suksathan & Triboun

ไม้ล้มลุก สูงได้ประมาณ 50 ซม. ลำต้นเกลี้ยง ใบเรียงสลับ รูปไข่ ยาวได้ประมาณ 6.5 ซม. ใบตามปลายกิ่งมีขนาดเล็กกว่าตามลำต้น ปลายใบแหลมหรือแหลมยาว โคนใบรูปลิ่มหรือกลม บางครั้งเบี้ยว แผ่นใบค่อนข้างบาง เกลี้ยง ขอบใบจักซี่ฟัน ที่โคนมีต่อมยาว 2 ต่อม ก้านใบยาวได้ประมาณ 4 ซม. ดอกออกเดี่ยวๆ หรือเป็นกระจุก2-3 ดอก ตามซอกใบ ดอกห้อยลง ก้านดอกยาวได้ประมาณ 1.5 ซม. ใบประดับขนาดเล็กติดที่โคนก้านดอก กลีบเลี้ยงกลีบข้าง 4 กลีบ กลีบคู่นอกรูปไข่เกือบกลม เบี้ยวเล็กน้อย ขนาดประมาณ 5 มม. กลีบคู่ในขนาดเล็ก รูปรี ยาวประมาณ 2 มม. กลีบปากเป็นถุง ยาวได้ประมาณ 2.5 ซม. ปากกว้างประมาณ 1.5 ซม. เรียวแคบด้านโคน เดือยพับงอ ยาวประมาณ 8 มม. ปลายเดือยหยักเป็นพูเล็กน้อย กลีบดอกกลีบกลางรูปไข่กลับ ยาวประมาณ 1 ซม. พับงอกลับ ปลายเป็นติ่งแหลม มีสันเป็นปีกที่โคนด้านนอกสั้นๆ กลีบปีกเชื่อมติดกัน บิดเบี้ยวชัดเจน กลีบคู่นอกรูปขอบขนาน ยาวประมาณ 2 ซม. เชื่อมติดกันประมาณ 2 ใน 3 ส่วน ปลายแยกเป็นแฉก กลีบคู่ในรูปไข่กว้าง ยาว 0.7-1.3 ซม. ปลายกลีบเว้าตื้นๆ มีติ่งแหลมเล็กๆ แคปซูลรูปกระบอง ปลายเรียวแหลม ยาวประมาณ 1.5 ซม. เกลี้ยง

เทียนดารณีเป็นพืชถิ่นเดียวของไทย พบเฉพาะที่จังหวัดเชียงใหม่ (ดอยเชียงดาว) ขึ้นใต้ร่มเงาตามเขาหินปูนในป่าดิบแล้ง ระดับความสูงประมาณ 850 เมตร

หมายเหตุ ชื่อชนิดตั้งเป็นแก่คุณดารณี ดีโรจนวงศ์ ผู้ให้การสนับสนุนในการศึกษาพืชวงศ์เทียนของผู้ค้นพบ

Suksathan, P. and P. Triboun. 2009. Ten new species of Impatiens (Balsaminaceae) from Thailand. Gardens’ Bulletin Singapore. 61 (1): 159-184.

https://www.sbg.org.sg/images/4_4_Research_Gardens_Bulletin/4_4_61_1_pdf_Vol_61_Part1_2009/4.4.61.1.15_y2009_V61P1_GBS_pg.159.pdf

http://www.qsbg.org/database/webnews/NewsDetail.asp?News_ID=676

http://web3.dnp.go.th/botany/detail.aspx?LinkMain=Y&words=เทียน&typeword=group

องค์การสวนพฤกษศาสตร์พบ 25 พรรณไม้ชนิดใหม่ของโลก:

http://www.magnoliathailand.com/webboard/index.php?topic=5967.5

[Botany • 2009] new Thai Impatiens (i) • ม่วงกาญจนา Impatiens jiewhoei, เทียนแพงพวย I. spectabilis ... et. al.

ม่วงกาญจนา Impatiens jiewhoei Triboun & Suksathan

• ม่วงกาญจนา Impatiens jiewhoei Triboun & Suksathan

พืชล้มลุกถิ่นเดียวของไทย พบตามเขาหินปูนในจังหวัดกาญจนบุรี

• หญ้าเทียนดอกขาว Impatiens oreophila Triboun & Suksathan

พืชถิ่นเดียวของไทย ใบออกตรงกันข้าม ดอกสีขาว พบบนเขาสูงในจังหวัดกาญจนบุรี

• เทียนยูงทอง Impatiens ruthiae Suksathan & Triboun

พืชล้มลุกถิ่นเดียวของไทย ดอกสีม่วงแดง เดือยสีเหลืองส้ม

พบตามเขาหินปูนในจังหวัดเลย

• เทียนแพงพวย Impatiens spectabilis Triboun & Suksathan

พืชล้มลุกถิ่นเดียวของไทย ดอกคล้ายดอกแพงพวยสีชมพู

พบตามเขาหินปูนในจังหวัดกาญจนบุรี

• เทียนเสือน้อย Impatiens tigrina Suksathan & Triboun

พืชล้มลุกถิ่นเดียวของไทย ดอกสีเหลืองสด

พบตามเขาหินทรายในจังหวัดอุดรธานี

เทียนแพงพวย Impatiens spectabilis Triboun & Suksathan

Suksathan, P. and P. Triboun. 2009. Ten new species of Impatiens (Balsaminaceae) from Thailand. Gardens’ Bulletin Singapore. 61 (1): 159-184.

http://web3.dnp.go.th/botany/detail.aspx?LinkMain=Y&words=เทียน&typeword=group

องค์การสวนพฤกษศาสตร์พบ 25 พรรณไม้ชนิดใหม่ของโลก:

http://www.magnoliathailand.com/webboard/index.php?topic=5967.5