[Botany • 2017] Hibiscus contortus | ชบาหุบ • A New Species of Hibiscus (Malvaceae-Malvoideae) from Thailand

ชบาหุบ |  Hibiscus contortus  Phuph. & S.Gardner

DOI: 10.20531/tfb.2017.45.1.02

ABSTRACT

A new species, Hibiscus contortus Phuph. & S.Gardner, is described and contrasted to its nearest ally, H. floccosus Mast.

KEYWORDS: Malvaceae-Malvoideae; Hibiscus; new species; conservation; Thailand

INTRODUCTION 

Hibiscus L. comprises approximately 200 species distributed almost worldwide, mostly in the tropics and subtropics, with a few species in temperate regions (Bayer & Kubitzki, 2003). The Thai species of Hibiscus were enumerated by Phuphathanaphong et al. (1989), totalling 17 species (7 exotic species), and recently 19 species (9 exotic species) were recognized by Pooma & Suddee (2014). Further study of Malvaceae-Malvoideae for the Flora of Thailand by the first author found interesting fertile material of Hibiscus from Surat Thani and Songkhla provinces, southern Thailand, which we describe here as Hibiscus contortus Phuph. & S.Gardner. Borssum Waalkes (1966) recognized 9 sections of tribe Hibisceae and this new species belongs to section Azanza. Most species in this section are trees with broad stipules and palminerved leaves. Hibiscus contortus is most similar to Hibiscus floccosus Mast. which occurs in Peninsular Malaysia

....

Hibiscus contortus Phuph. & S.Gardner, sp. nov. 

Allied to Hibiscus floccosus Mast. but differs in leaves not lobed, not scabrous (vs angular or lobed, scabrous); pedicel 2–2.5 cm long, jointed (vs 0.5–1 cm long, without joint); petals pale pink to pale orange with darker pink base (vs yellow to orange with red veins from base); stamen filaments 5–7 mm long (vs 2–2.5 mm long). 

Type: Thailand, Surat Thani, Don Sak, alt. 5 m, 19 Dec. 2006, Pooma et al. 6460 (holotype BKF; isotypes A, BKF, E, L). Figs. 1–2. 

Etymology.— The specific epithet ‘contortus’ is derived from Latin, in reference to the overlapped and twisted petals.

Vernacular.— Chaba hup (ชบาหุบ). 

Leena Phuphathanaphong and Simon Gardner. 2017. A New Species of Hibiscus (Malvaceae-Malvoideae) from Thailand. THAI FOREST BULL., BOT. 45(1); 6–9.  DOI: 10.20531/tfb.2017.45.1.02

[Botany • 2015] Aristolochia phuphathanaphongiana | กระเช้านางพันธุรัต • A New Species of Aristolochia (Aristolochiaceae) from southwestern Thailand

กระเช้านางพันธุรัต |  Aristolochia phuphathanaphongiana Do

DOI: 10.1111/njb.00889

Aristolochia phuphathanaphongiana Do sp. nov. from southwestern Thailand is described here. The new species is most similar to A. acuminata and A. kongkandae, but it is distinguished by having a broad-ovate to cordate bracteole that is sessile and 8–15 × 6–12 mm, the entire perianth being dark purple to maroon black, with lanceolate limb and abaxial surface densely covered with long grey hairs, as well as by non-winged seeds. In addition to the description, a key to the species of Aristolochia subsect. Podanthemum from the Himalayan region and Indochina is provided.

Truong Van Do, Stefan Wanke, Christoph Neinhuis and Rachun Pooma. 2015. Aristolochia phuphathanaphongiana sp. nov. from southwestern Thailand.

Nordic Journal of Botany. 33(5); 567–571. DOI:  10.1111/njb.00889 

ResearchGate.net/publication/281227768_Aristolochia_phuphathanaphongiana_sp._nov._from_southwestern_Thailand

http://vnmn.ac.vn/en/news/70-aristolochia-phuphathanaphongiana-a-new-species-from-southwestern-thailand

[Botany • 2006] เครือเทพรัตน์ | Thepparatia thailandica Phuph. (Malvaceae) • new endemic Genus from northern Thailand

เครือเทพรัตน์ | Thepparatia Phuph. (Malvaceae), a new genus from Thailand

Leena Phuphathanaphong

ABSTRACT.

A new genus with a single species Thepparatia thailandica Phuph. is described.

Thepparatia Phuph. gen. nov.

Genus monotypicus Thespesia Sol. ex Correa affinis est sed differt habito lignoso

scandenti, foliis sine nectariis, pedicellis articulatis, epicalyce quinquelobato, tubo staminum

pistillum superanti, stigmate non lobato, ovario quinqueloculari.

Type species: Thepparatia thailandica Phuph.

Typus: Thailand, Northern, Tak Province, 21 March 2005, R. Pooma et al. 4981 (holotypus BKF!; isotypus K! ). Figs. 1–3

เครือเทพรัตน์ Thepparatia thailandica Phuph.,

Thai Forest Bulletin (Botany) No. 34: 196. 2006

วงศ์ Malvaceae

วิสัย ไม้เถาเนื้อแข็ง ยาวได้ถึง 20 เมตร ลำต้นเส้นผ่านศูนย์กลาง 10-15 ซม. มีขนรูปดาวตามท้องใบ ก้านใบ ช่อดอก ริ้วประดับ และกลีบเลี้ยง หูใบหลุดล่วงง่าย ใบเรียงเวียนสลับ ออกหนาแน่นตอนปลายกิ่ง แผ่นใบรูปฝ่ามือมี 3-5 แฉกตื้นๆ ขนาดกว้าง 7-12 ซม. ยาว 8-12 ซม. ปลายใบแหลม โคนใบรูปหัวใจ ขอบใบหยักฟันเลื่อยห่างๆ มีต่อมทั่วไปด้านบนของแผ่นใบ ก้านใบยาว 5-10 ซม. ช่อดอกแบบช่อกระจะ ออกตามปลายกิ่ง มักห้อยลง ยาวได้ถึงประมาณ 20 ซม. ดอกจำนวนมาก ก้านดอกยาว 1.5-1.8 ซม. เป็นติ่งด้านห่างประมาณ 0.5 ซม. จากด้านบน ริ้วประดับติดทน มี 5-7 กลีบ ติดกันที่โคน สีเขียวอมแดง รูปรีหรือขอบขนาน ยาว 0.7-1 ซม. กลีบเลี้ยง 5 กลีบ ติดกันประมาณตอนกลางกลีบ กลีบยาว 1-1.4 ซม. กว้าง 0.5-0.8 ซม. มีเส้นกลางใบ กลีบดอก 5 กลีบ สีเหลืองอ่อนหรือสีครีม มีปื้นสีแดงตอนกลางและโคนกลีบ รูปไข่กลับ ยาว 3-3.5 ซม. ปลายกลีบพับงอ หลอดเกสรเพศผู้ จำนวนมาก ยาว 1.5-2 ซม. ก้านเกสรเพศผู้ยาวประมาณ 1 มม. มักออกเป็นคู่ อับเรณูรูปเกือกม้า สีเหลือง รังไข่มี 5 ช่อง ทรงรี ยาวประมาณ 3 มม. มีขนหนาแน่น ออวุลมีประมาณ 12 หน่วย ก้านเกสรเพศเมียยาวประมาณ 1.6 ซม. อยู่ด้านในของหลอดเกสรเพศผู้ ปลายเกสรมีขนสั้น

การกระจายพันธุ์ เครือเทพรัตน์ เป็นพืชชนิดใหม่ของโลก และ Thepparatia เป็นสกุลใหม่ของโลกซึ่งตั้งตามพระนามสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี พบเฉพาะทางภาคเหนือที่จังหวัดตาก ใกล้ชายแดนไทย-พม่า ขึ้นตามหุบเขาที่ลาดชันใกล้ลำธาร ในป่าดิบแล้ง ระดับความสูงประมาณ 700 เมตร

Phuphathanaphong, L. 2006. Thepparatia (Malvaceae), a new genus from Thailand. Thai Forest Bulletin (Botany) 34: 195-200. http://web3.dnp.go.th/botany/PDF/TFB/TFB34/TFB34_8Thepparatia.pdf

http://web3.dnp.go.th/botany/plantdetail.aspx?monthno=200701&smonthname=January&slanguage=thai

[Botany • 2006] พรรณไม้ชนิดใหม่ 5 ชนิด ในสกุลกระเช้าสีดา | Five new species of the genus Aristolochia (Aristolochiaceae) from Thailand

New taxa of Aristolochia (Aristolochiaceae) from Thailand

พรรณไม้ชนิดใหม่ 5 ชนิด ในสกุลกระเช้าสีดา

| Five new species of the genus Aristolochia(Aristolochiaceae) from Thailand

LEENA PHUPHATHANAPHONG (Phuph.)

Abstract: Five new species of the genus Aristolochia (Aristolochiaceae) from Thailand are described and illustrated. They are Aristolochia hansenii Phuph., A. kongkandae Phuph., A. perangustifolia Phuph., A. poomae Phuph. and A. yalaensis Phuph.

• กระเช้าเชียงราย Aristolochia hansenii Phuph.

Thailand. — NORTHERN: Mae Fa Luang, Chiang Rai

Distribution.— Endemic, only known from the type locality.

Ecology.— Edge of evergreen forest, creeping on the ground.

Vernacular.— Krachao chiangrai

• กระเช้าคลองพนม Aristolochia kongkandae Phuph.

Thailand.— PENINSULAR: Khlong Phanom, Surat Thani

Distribution.— Endemic, confined to Peninsular Thailand.

Ecology.— In evergreen forest, hanging down on limestone cliff.

Vernacular.— Krachao klong phanom

ไม้เถาล้มลุก เกาะเลื้อยตามหินปูน ลำต้นเกลี้ยง ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่หรือแกมรูปขอบขนาน ยาว 5-7.5 ซม. ปลายใบแหลมหรือแหลมยาว โคนใบรูปหัวใจ แฉกลึก แผ่นใบเกลี้ยง เส้นโคนใบ 5-7 เส้น เส้นแขนงใบข้างละ 2-3 เส้น ก้านใบยาว 3-7 ซม. ช่อดอกแบบช่อกระจะ ออกตามซอกใบ ยาว 1.5-5 ซม. ก้านช่อดอกยาวประมาณ 5 มม. มี 2-10 ดอก ใบประดับขนาดเล็ก รูปขอบขนาน ยาว 1-2 มม. ก้านดอกยาว 5-7 มม. เชื่อมติดรังไข่ กลีบรวมเชื่อมติดกัน เกลี้ยง หลอดกลีบรูปทรงกระบอก สีครีมอมแดง ยาวประมาณ 1 ซม. งอขึ้นเล็กน้อย ปลายกลีบบานออก รูปขอบขนาน ปลายแหลม ด้านในสีม่วงอมแดง ยาวประมาณ 1.5 ซม. โคนหลอดกลีบเป็นกระเปาะทรงรี ยาวประมาณ 5 มม. เกสรเพศผู้ 6 อัน แนบติดก้านเกสรเพศเมียเป็นเส้าเกสร ยาวประมาณ 1.5 มม. รังไข่อยู่ใต้วงกลีบ เรียวยาว ยาวประมาณ 4 มม. เป็นสันนูนเล็กน้อย 6 สัน ยอดเกสรเพศเมียรูปไข่ มี 6 พู ผลแตกแนวเดียว ทรงกลม เส้นผ่านศูนย์กลาง 5-7 มม. แตกเป็น 6 ซีก เมล็ดรูปสามเหลี่ยมหัวใจ มีตุ่มกระจายทั้ง 2 ด้าน ไม่มีปีก ยาวประมาณ 2.5 มม.

กระเช้าคลองพนมเป็นพืชถิ่นเดียวของไทย พบเฉพาะทางภาคใต้ที่เขาสกและคลองพนม จังหวัดสุราฎรฺธานี ขึ้นตามหน้าผาหินปูนที่แสงแดดส่องไม่ถึงหรือส่องได้เล็กน้อย ระดับความสูง 100-200 เมตร

หมายเหตุ คำระบุชนิด kongkandae ตั้งเป็นเกียรติแก่ ดร.ก่องกานดา ชยามฤต นักพฤกษศาสตร์ของหอพรรณไม้ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ผู้อำนวยการองค์การสวนพฤกษศาสตร์

• กระเช้าใบแคบ Aristolochia perangustifolia Phuph.

Thailand.— NORTHEASTERN: Khon Kaen

Distribution.— Endemic, only known from the type locality.

Ecology.— Edge of mixed deciduous forest in limestone areas,

Vernacular.— Krachao bai khaeb

• กระเช้านกกระสา Aristolochia poomae Phuph.

Thailand.— NORTHERN: Maesa Botanical Garden (QSBG), Maerim, Chiang Mai

Distribution.—Endemic, only known from the type locality.

Ecology.— Edges of dry evergreen forest, altitude 700 m.

Vernacular.— Krachao nok krasa

• กระเช้ายะลา Aristolochia yalaensis Phuph.

Thailand.—PENINSULAR: Bannang-sta, Yala

Distribution.—Endemic, only known from the type locality.

Ecology.— In evergreen forest, on limestone, altitude 180–200 m

ไม้เถาล้มลุก เกาะเลื้อยตามหินปูน ลำต้นมีขนสั้นนุ่ม ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่ ยาว 7-12 ซม. ปลายใบแหลมยาว ปลายเป็นมักมีติ่งแหลม โคนใบรูปหัวใจ แฉกลึกเป็นพู พูยาว 1-2 ซม. แผ่นใบมีขนสั้นนุ่มด้านล่าง เส้นโคนใบ 5-7 เส้น ก้านใบยาว 4-6 ซม. ช่อดอกแบบช่อกระจะ มี 1-4 ช่อ ออกตามซอกใบ ยาวได้ประมาณ 4.5 ซม. ก้านช่อสั้นๆ มี 3-5 ดอกในแต่ละช่อ ใบประดับขนาดเล็ก รูปขอบขนานหรือรูปใบหอก ยาว 3.5-5 มม. โคนใบประดับโอบรอบก้านดอก ก้านดอกยาวประมาณ 5 มม. เชื่อมติดรังไข่ กลีบรวมมีขนละเอียด สีครีมอมเขียว ปากหลอดกลีบสีม่วงอมแดง หลอดกลีบรูปทรงกระบอก ยาวประมาณ 4 มม. งอขึ้น ปลายกลีบบานออกรูปใบหอก ปลายมน ยาวประมาณ 1 ซม. มีขนสั้นนุ่มด้านใน โคนหลอดกลีบเป็นกระเปาะทรงรีเกือบกลม ยาวประมาณ 3 มม. เกสรเพศผู้ 6 อัน แนบติดก้านเกสรเพศเมียเป็นเส้าเกสร ยาวประมาณ 0.8 มม. รังไข่เรียวยาว ยาวประมาณ 3 มม. เป็นสันนูนเล็กน้อย 6 สัน ยอดเกสรเพศเมียรูปไข่ มี 6 พู พูรูปสามเหลี่ยม ผลแตกแนวเดียว ทรงรีกลม ยาวประมาณ 7.5 มม. (ผลอ่อน)

กระเช้ายะลาเป็นพืชถิ่นเดียวของไทย พบเฉพาะทางภาคใต้ตอนล่างที่อำเภอบันนังสตา จังหวัดยะลา ขึ้นตามเขาหินปูนเตี้ยๆ ป่าดิบชื้น ระดับความสูงประมาณ 200 เมตร

หมายเหตุ คำระบุชนิด yalaensis ตั้งตามสถานที่เก็บตัวอย่างพรรณไม้ต้นแบบ

Phuphathanaphong, L. 2006. New taxa of Aristolochia (Aristolochiaceae) from Thailand. Thai Forest Bulletin (Botany) 34: 181-183.: http://web3.dnp.go.th/botany/PDF/publications/TFB34.pdf

กระเช้าสีดา, สกุล: http://web3.dnp.go.th/botany/detail.aspx?words=กระเช้าสีดา

กระเช้ายะลา: http://web3.dnp.go.th/botany/detail.aspx?words=กระเช้ายะลา

กระเช้าคลองพนม: http://web3.dnp.go.th/botany/detail.aspx?words=กระเช้าคลองพนม